Functies voor generatieve AI duiken inmiddels op in berichtenapps, zoekmachines, kantoorsoftware en fotobewerkingsprogramma’s die miljoenen mensen dagelijks gebruiken. De Baromètre du numérique 2025, uitgevoerd door Crédoc in opdracht van Arcep, Arcom, CGE en ANCT, bevestigt dat het gebruik van generatieve AI in Frankrijk tussen 2023 en 2025 is toegenomen. Daarbij zijn er duidelijke verschillen naar leeftijd, opleidingsniveau en beroepssituatie.
In het dagelijks leven met computers overweg kunnen, draait niet langer alleen om het beheersen van een besturingssysteem of het kiezen van een browser. Je moet ook weten wat deze AI-lagen met je gegevens doen, wanneer ze fouten maken en hoeveel hardwarebronnen ze verbruiken.
AI geïntegreerd in digitale diensten: onbedoelde blootstelling als blinde vlek
Uit dezelfde Baromètre du numérique blijkt dat sommige mensen generatieve AI rechtstreeks tegenkomen in diensten of platforms die ze al gebruiken, zonder die bewust te hebben ingeschakeld. Een automatische samenvatting in een e-mailprogramma, een antwoordsuggestie in een berichtenapp of een standaard voorgesteld retouchefilter: de gebruiker heeft er niet altijd voor gekozen om met AI te werken.
Deze passieve blootstelling vormt een concreet probleem voor de controle over je gegevens. Wanneer een tekstverwerker een alinea herschrijft of een zoekmachine een gegenereerde samenvatting boven de gewone zoekresultaten toont, is het gepresenteerde resultaat niet neutraal. Het is gebaseerd op een statistisch model waarvan de betrouwbaarheid verschilt per onderwerp.
Op de computersite Geeknology laten onderwerpen rond hardwareconfiguraties of softwarekeuzes dit verschil goed zien: een gegenereerd antwoord kan een incompatibele driver of een licentiebeperking over het hoofd zien, terwijl een ervaren gebruiker die wel opmerkt.
We zien dat de meeste interfaces deze functies standaard inschakelen, terwijl de optie om ze uit te zetten diep in de geavanceerde instellingen verborgen zit. De privacy- en AI-verwerkingsinstellingen controleren in elke dienst die je regelmatig gebruikt, is de eerste verdedigingslinie.

Europese AI-verordening: transparantieverplichtingen vanaf 2026
De Europese AI-verordening (AI Act) is in 2024 in werking getreden. De eerste bepalingen, over bepaalde verboden praktijken en AI-geletterdheid, zijn sinds februari 2025 van toepassing. De transparantieverplichtingen van artikel 50 gelden vanaf 2 augustus 2026. Ze hebben onder meer betrekking op informatie over bepaalde interacties met AI en de openbaarmaking van gemanipuleerde content.
In de praktijk betekent dit dat digitale diensten moeten aangeven wanneer content door een AI-systeem is gegenereerd of ingrijpend is aangepast. Voor de dagelijkse gebruiker verandert deze markering de manier waarop je een zoekresultaat, een met AI ondersteund nieuwsartikel of een automatisch bewerkte afbeelding leest.
Wat dit verandert aan alledaagse technologische keuzes
De transparantieverplichting zal tijdelijk een verschil creëren tussen diensten die aan de regels voldoen en diensten die dat nog niet doen. Bij de keuze voor een productiviteitstool, clouddienst of communicatieplatform wordt naleving van de AI Act een selectiecriterium voor software, net als compatibiliteit of prijs.
Bedrijven die interne tools met generatieve AI inzetten, moeten dit gebruik ook documenteren. Organisaties van elke omvang vallen onder de regels zodra ze systemen gebruiken die als hoog risico zijn aangemerkt of chatbots inzetten die voor het publiek bedoeld zijn.
De CO₂-voetafdruk van digitale technologie: maatregelen die weinig aandacht krijgen
De ADEME-Arcep-studie, bijgewerkt in januari 2025, schrijft 4,4 % van de Franse CO₂-voetafdruk in 2022 toe aan digitale technologie. De studie benadrukt vooral het belang van de volledige levenscyclus van apparatuur, die veel verder reikt dan het elektriciteitsverbruik tijdens het gebruik.
De productie van een apparaat (smartphone, laptop, tablet) is verantwoordelijk voor het grootste deel van de milieubelasting. Een apparaat een paar jaar langer gebruiken verlaagt de voetafdruk meer dan overstappen op een energiezuiniger, maar nieuw model. Concrete maatregelen:
- Laat een defect onderdeel (batterij, scherm, oplaadconnector) repareren in plaats van het hele apparaat te vervangen. Controleer daarbij de repareerbaarheidsindex, als die beschikbaar is.
- Kies voor hergebruik of refurbished apparatuur op plekken waar een processor van de nieuwste generatie in de praktijk geen merkbare verbetering oplevert.
- Beperk overbodige digitale diensten die op de achtergrond actief zijn: meerdere automatische synchronisaties, dubbele back-ups in verschillende clouds en pushmeldingen van tientallen apps die je zelden opent.
Deze maatregelen zijn niet alleen relevant voor individuele gebruikers. Op de werkvloer heeft de verlenging van de vervangingscyclus van standaard kantoorcomputers van vier naar zes jaar een meetbaar effect op de CO₂-balans, zonder dat dit in de meeste gebruikssituaties ten koste gaat van de productiviteit.

Betrouwbaarheid van cijfers over AI-adoptie: vergelijk alleen vergelijkbare gegevens
Cijfers over de adoptie van AI verschijnen volop in de techpers, maar ze zijn niet zonder meer rechtstreeks met elkaar te vergelijken. De Europese statistieken van Eurostat gaan over mensen van 16 tot 74 jaar en recent gebruik. De Franse Baromètre du numérique omvat mensen van 12 jaar en ouder en hanteert een andere onderzoeksopzet.
Deze percentages naast elkaar zetten zonder de onderzochte populatie en de definitie van gebruik te vermelden, leidt tot misleidende conclusies. Een artikel dat stelt dat “Frankrijk achterloopt” of “voorloopt” op het gebied van AI ten opzichte van het Europese gemiddelde, kan simpelweg een methodologisch verschil weerspiegelen en geen werkelijk verschil in adoptie.
Wat dit betekent voor het volgen van technologische ontwikkelingen
Als een adoptiecijfer wordt genoemd zonder informatie over de gebruikte methode, kun je het beter als een indicatie beschouwen dan als een gegeven waarop je beslissingen kunt baseren. Voor beslissingen over IT-investeringen (training, inzet van tools, infrastructuurkeuzes) zijn gegevens nodig waarvan de precieze reikwijdte bekend is.
Deze voorzichtigheid geldt ook voor hardwarebenchmarks en softwarevergelijkingen: een prestatiescore is alleen betekenisvol in relatie tot een specifiek testprotocol en een duidelijk omschreven gebruiksprofiel.
In het dagelijks leven met computers overweg kunnen, draait niet alleen om productaankondigingen of updatecycli volgen. Zelf de regie houden over je digitale keuzes begint met drie gewoontes: nagaan wat standaard ingeschakelde AI-functies daadwerkelijk doen, vooruitlopen op de regelgeving die de weergave van gegenereerde content zal veranderen en de impact van je apparatuurkeuzes over de hele gebruiksduur beoordelen in plaats van alleen op het moment van aankoop.



